Folklor muzyczny
Materiały edukacyjne o folklorze muzycznym
Na tej stronie znajdziecie: informacje o gatunku muzycznym, materiały wideo i propozycje ćwiczeń z zakresu edukacji muzycznej.
Do czego możesz go wykorzystać: do zajęć z edukacji muzycznej w domu, szkole, w instytucjach kultury.
O czym będzie: ten materiał dotyczy gatunku muzycznego jakim jest muzyka ludowa
Nasz zespół: Kapela Fedaków
https://muzykogranie.gokis.psary.pl/aktualnosci/koncert-edukacyjny-listopad
Przykładowa piosenka: “Kochaj mnie, ja ciebie”
https://youtu.be/7G5TNP7zS2E?si=dT2UHbOa10RFK8an
Garść wiedzy:
Muzyka ludowa to tradycyjna muzyka przekazywana ustnie, związana z życiem wsi, obrzędami, pracą, świętami i tańcem. Tworzyli ją amatorzy – śpiewacy i muzykanci, często grający „ze słuchu”, bez nut, na weselach, dożynkach, przy pasieniu zwierząt czy w domu. Dziś tę muzykę podtrzymują m.in. zespoły śpiewacze i kapele ludowe, często działające przy kołach gospodyń, domach kultury i stowarzyszeniach.
Na stronie zespolyspiewacze.pl możecie zobaczyć amatorskie zespoły śpiewacze z gminy Psary. Są tam też zapisy nutowe pieśni, ich teksty i nagrania.
Definicja:
Muzyka ludowa to tradycyjna muzyka określonej społeczności (najczęściej wiejskiej), przekazywana z pokolenia na pokolenie ustnie, silnie związana z lokalnym językiem, obrzędami, tańcem i stylem życia. Może to być zarówno śpiew a cappella, jak i granie w kapelach, przyśpiewki taneczne, kołysanki, pieśni do pracy czy pieśni religijne.
Skąd ta muzyka się wzięła:
Wyrosła z dawnych kultur wiejskich – słowiańskich i lokalnych grup etnograficznych (Mazowsze, Wielkopolska, Małopolska, Śląsk, Pomorze itd.).
Pełniła konkretne funkcje:
-
towarzyszyła obrzędom (wesela, pogrzeby, dożynki, kolędowanie),
-
regulowała taniec i zabawę,
-
pomagała w pracy (pieśni oraczy, pasterskie, żniwne),
-
była formą pamięci i opowieści o lokalnej historii.
Przez wieki rozwijała się lokalnie – dlatego każda część Polski ma trochę inny styl śpiewu, melodii i tańca.
Najpopularniejsze instrumenty, na których się gra:
-
Skrzypce – podstawowy instrument melodyczny wielu kapel.
-
Basy / basetla / kontrabas – dają niski „szkielet” harmoniczny i rytmiczny.
-
Bębenek / baraban – rytm (często z talerzykiem).
-
Dudy (kozioł, gajdy) – instrumenty dudowe, ważne np. w Wielkopolsce, Beskidzie, na Żywiecczyźnie.
-
Harmonia / akordeon / heligonka – bardzo popularne w nowszych kapelach.
-
Cymbały – na południowym wschodzie.
Na stronach zespolyspiewacze.pl często widać składy typu: śpiew wielogłosowy + skrzypce + akordeon + bębenek/basy – typowa współczesna kapela wiejska.
Opowieści o instrumentach:
Jaka jest rola muzyki w społeczności lokalnej:
-
buduje tożsamość lokalną: pomaga czuć więź z regionem, historią, gwarą.
-
towarzyszy świętom i rytuałom (dożynki, odpusty, procesje, wesela, festyny).
-
jest sposobem na wspólne spędzanie czasu – wspólny śpiew, taniec, granie w kapeli.
-
daje głos starszemu pokoleniu: w wielu zespołach śpiewaczych to właśnie starsze osoby przekazują młodszym dawne pieśni (co dobrze widać w opisach zespołów na zespolyspiewacze.pl).
-
coraz częściej łączy się z edukacją: warsztaty śpiewu białego, tańca tradycyjnego, nauka gry „ze słuchu” dla dzieci i młodzieży.
Gdzie można posłuchać takiej muzyki:
-
na żywo
-
festiwale i przeglądy zespołów ludowych – np. regionalne przeglądy kapel i śpiewaków, dożynki gminne/powiatowe, festiwale folkloru.
-
domy kultury, ośrodki kultury, skanseny – często organizują koncerty i potańcówki z muzyką na żywo
-
online - nagrania archiwalne i współczesne:
-
kanały instytucji kultury, skansenów, festiwali (YouTube), informacje o nich (miejsca działania, wydarzenia)
-
nagrania zespołów śpiewaczych i kapel (wiele z nich ma własne profile) można znaleźć m.in. na stronie zespolyspiewacze.pl lub adolfdygacz.pl
-
serwisy streamingowe – istnieją playlisty z polską muzyką ludową, muzyką tradycyjną lub „folkową”.
-
portale o kulturze ludowej (np. kulturaludowa.pl, muzykatradycyjna.pl) – publikują nagrania, opisy regionów, artykuły i podcasty o śpiewakach i muzykantach
